Zaloguj



Licznik odwiedzin

DziśDziś103
WczorajWczoraj838
RazemRazem1810230
Mapy Krukara
Wpisany przez Lucyna Beata Pściuk   

 

Na pierwszym szkoleniu na kursie przewodnickim organizowanym przez Staszka Sieradzkiego i PTTK w Sanoku spotkałam bardzo sympatycznego człowieka, obok niego leżały mapy. Pal licho Kolegę, a zarazem Autora, mapy mnie zainteresowały, więc je porwałam i zaczęłam przeglądać. Zachwyciły mnie, połknęłam bakcyla. Oczywiście, na następne szkolenie Wojtek przywiózł mi komplecik. Od tego czasu zaczęła się moja przygoda z mapami Wojciecha Krukara. Mam je prawie wszystkie, z całego serca polecam wszystkim miłośnikom regionu. Mapa "Bieszczady dla wytrawnego turysty" wydawana przez Ruthenus uchodzi za najlepszą w regionie. Doczekała się kilku wydań, jest to bezwzględnie znakomite wydawnictwo bardzo często kupowane przez turystów. Oprócz jej walorów użytkowych liczy się także to, że jak wszystkie publikacje wydawane przez Ruthenus jest piękna i niezmiernie interesująca pod względem informacyjnym.

W tym wątku chciałabym przedstawić wszystkie znane mi mapy Kolegi Przewodnika.

 

http://www.ruthenus.pl

W przepaści szuflady wyciągnęłam stareńką, rozsypująca się mapę "Okolice Komańczy Mapa turystyczno-nazewnicza ze słownikiem etynologicznym nazw terenowych" To jest   pierwsza mapa toponomastyczna naszego regionu. Cóż można o niej powiedzieć? Bardzo dokładna, opracowana i kreślona ręczne  przez Wojciecha Krukara i Jana Tomkiewicza. Niezmiernie ciekawa część informacyjna. Eech, łezka w oku  kręci  się. Na mapie mapy podany dokładny rozkład jazdy kolejki leśnej będącej jeszcze we władaniu Ośrodka Transportu Leśnego w Sanoku. Trasa: Cisna, Żubracze, Solinka, Balnica, Maniów, Wola Michowa, Smolnik, Nowy Łupków, Smolnik, Smolnik Wieś, Mików, Duszatyn, Prełuki, Rzepedź, w okresie letnim można było pojechać aż do Wetliny. Przewoźnik jednak nie gwarantował regularności kursowania, gdyż wpływ na nią miał harmonogram prac przy wyrębie drewna.
Niezmiernie interesujący jest "Okolice Komańczy Słownik etynologiczny nazw terenowych". Zawarto w nim na 7 stronach wykaz dawnych nazw terenowych wraz z objaśnieniem.

"Okolice Komańczy Mapa turystyczno-nazewnicza ze słownikiem etynologicznym nazw terenowych"
Część opisowa:
Od Redakcji
Historia
Ludność
Miejscowości
Szczyty
Rzeki
Osobliwości przyrodnicze
Rozkład jazdy kolejki leśnej

"Okolice Komańczy Słownik etynologiczny nazw terenowych"

Spis treści
Wprowadzenie
Układ haseł
Skróty nazw miejscowości
Inne skróty
Objaśnienia
Wykaz literatury
Skorowidz nazw terenowych



Tytuł: "Okolice Komańczy Mapa turystyczno-nazewnicza ze słownikiem etynologicznym nazw terenowych"
Autor: Wojciech Krukar
Skala: 1:30 000
Wydanie: I
ISBN: brak
Wydawca: Rewasz
Warszawa 1991

Tytuł: "Okolice Komańczy Słownik entynologiczny nazw terenowych"
Autor: Wojciech Krukar
Wydanie: I
Stron: 16
ISBN: brak
Wydawca: Rewasz
Warszawa 1991


"Rzeki

OSŁAWA - druga pod względem długości rzeka w Bieszczadach (długość 64,8 km, powierzchnia dorzecza 507,4 km kw.). Źródła znajdują się na wysokości 680 m na południowo-wschodnich stokach Matragony. Na odcinku pomiędzy Duszatynem, a Prełukami tworzy piękny przełom, opływając wygiętą ku zachodowi pętlą wzgórze 513 m, zwane dawniej w Duszatynie Łokieć, a obecnie przez turystów Omega. Uchodzi do Sanu między Zagórzem, a Zasławiem.

OSŁAWICA - lewy dopływ Osławy (długość 16,4 km, powierzchnia dorzecza 102,8 km kw.). Źródła ma na wysokości ok. 660 m pod Terpiakiem (Terpiakowa lub Łysa Hora. Piękny odcinek znajduje się pomiędzy Dyszową, a Jasieniową, gdzie rzeka tworzy progi i szypoty. Uchodzi do Osławy w Rzepedzi.

WISŁOK - największy dopływ Sanu (długość 204,9 km, powierzchnia dorzecza 3528,2 km kw.) Źródła ma na stokach Baby na wysokości 740-770 m, główny wyciek znajduje się podobno pod potężnym bukiem. Z dwóch potoków źródłowych za właściwy uważany jest wschodni. Wisłok przecina wzgórza Beskidu Niskiego malowniczymi przełomami w Wernejówce i pod Beskiem, dalej płynie przez pogórza i uchodzi do Sanu na północ od Przeworska."

 

Fot. Robert Mosoń Jeziorka Duszatyńskie

 

"Okolice Rymanowa Zdroju mapa turystyczno-nazewnicza" jedna z pierwszych map toponomastycznych dotyczących naszego regionu. Jest to mapa turystyczno-nazewnicza z opisem krajoznawczym wydana w dwóch arkuszach przedstawiająca część wschodnią Beskidu Niskiego, okolice Rymanowa Zdroju, Iwonicza Zdroju, Dukli i Jaślisk. Została opracowana i kreślona przez Wojciecha Krukara we współpracy z Janem Tomkiewiczem, redakcja tekstu i plany miejscowości: Paweł Luboński. To moja ulubiona mapa Beskidu Niskiego, niegdyś często z nią wędrowałam. Jest bardzo dobra, czytelna, szczegółowa, to mapa dla chaszczaków przygotowana przez znakomitych znawców okolicy. Cięcia warstwicowe co 20 m, poziomnice pogrubione co 100 m, poziomnice przerywane co 10 m. Jedyny problem dla osób nieznających sieci tras jest oznakowanie szlaków, wszystkie są oznakowane kolorem czerwonym, obok szlaku naniesiono symbol koloru. Jest to mapa toponomastyczna więc obok nazw przyjętych przez polskich geografów są nazwy miejscowe. Tak o tym pisano w pierwszym wydaniu mapy.
"Mapa...prócz zwykłej treści topograficznej i turystycznej ukazuje całe bogactwo tradycyjnych nazw terenowych używanych przez miejscową ludność, jakich nie znajdziemy na zwykłych mapach, z których istnienia często nie zdajemy sobie sprawy. Nazw nie tylko wsi, gór i potoków, ale także polan, pól, fragmentów lasów, przysiółków, dróg, dolinek... Zebranie tego materiału wymagało od Autora szeregu lat żmudnej pracy, przygotowania dziesiątków i setek wywiadów z mieszkańcami karpackich wsi. Było to tym trudniejsze, że niemal cała dana ludność regionu rozproszyła się w wyniku przesiedleń i informatorów trzeba było niejednokrotnie znajdować w odległych krańcach Polski, jeśli nie za granicą."
Bardzo interesująca jest też część opisowa map, na której przedstawiono: warunki naturalne, historię, ludność, wyznania, kulturę ludową, szczyty i masywy górskie, osobliwości przyrody, miejscowości. Na mapie są plany: Dukli, Iwonicza Zdroju, Jaślisk, Rymanowa, Rymanowa Zdroju.
Reasumując: jedna z najlepszych i najbardziej interesujących map Beskidu Niskiego.

Tytuł: "Okolice Rymanowa Zdroju mapa turystyczno-nazewnicza"
Autor: Wojciech Krukar
Skala: 1: 40 000
Wydanie: III poprawione
ISBN: 83-86240-46-6
Wydawca: PiTR Kartografia
Warszawa 1999


" Szczyty i masywy górskie
CERGOWA (716) (CERGOWSKA, WIELKA GÓRA)

"Zbliżając się do Dukli gościńcem to odsuniętym od rzeki, to nad samą wodą zawieszonym, to do góry, to na dół w różnym kierunku malowniczo idącym, przywiódł mnie do tzw. Cergowej. Zachwycając oko budziła rozmaite uczucia i myśli. Na tej górze, wśród lasu, znajduje się studzienka i jaskinia skalista sławna pobytem św. Jana z Dukli" - tak wspomina Cergową Bogusz Zygmunt Stęczyński, litert i rysownik, który podążał taktem dukielskim w 1845 r.
Cergowa wznosi się na południowy-wschód od Dukli. Spośród otoczenia wyróżnia się wysokością, śmiałym kształtem przypominającym leżącego konia oraz niezwykłą spadzistością północnych stoków. Cergowa ma trzy wierzchołki: wschodni (681), środkowy (683), z którego podobno Niemcy ostrzeliwali wyzwolony już Rymanów, oraz najwyższy (716), z nikłymi resztkami wieży triangulacyjnej.
Morfologia Cergowej wynika z jej budowy geologicznej. Masyw tworzą twarde, gruboławicowe piaskowce cergowskie, natomiast jego północne otoczenie to łupkowe warstwy krośnieńsie. Strome stoki północne występują na czole warstw skalnych, podczas, gdy znacznie łagodniejsze południowe pokrywają się z kierunkiem ich upadku. Osobliwością Cergowej są jaskinie pochodzenia tektonicznego - szczeliny między warstwami skalnymi,dochodzące do kilkudziesięciu metrów długości. Skały tworzące góry są w ciągłym, bardzo powolnym ruchu. Powoduje to zmiany rozmiarów starych i powstanie nowych jaskiń. Starzy mieszkańcy Nowej Wsi twierdzą, że Jaskinie W Borsuczych Dziurach znacznie zmniejszyły się w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Jaskinia "Pod bukiem koło szkółki" odznacza się podwyższoną temperaturą. Zimą unosi się nad nią grzybek pary. Hibernują w niej nietoperze, w tym szczególnie rzadki podkowiec mały.
Z jaskiniami wiążą się liczne podania: o podziemnych korytarzach prowadzących do zamku w Odrzykoniu pod Krosnem, o psie leśniczego, który wszedł do Borsuczych Dziur, a wyszedł po drugiej stronie góry, nad Zawadką Rymanowską, zupełnie pozbawiony sierści. Istnieje też legenda o mieście, które zapadło się pod ziemię. Pozostały po nim jedynie wielkie drzwi, które znajdowały się ponoć dawniej w kościele w Jasionce.
Drugą obok jaskiń osobliwością przyrodniczą Cergowej są cisy chronione w rezerwatach "Tysiąclecia" i "Cisy w Nowej Wsi". Młodnik nad Zawadką Rymanowską kryje mały stawek zwany Morskim Okiem. U podnóża północno-zachodniego stoku znajduje się Złota Studnia, źródełko, przy którym ponoć mieszkał bł. Jan z Dukli. Nad ocembrowanym źródłem stoi kaplica z figurą błogosławionego.
Wzniosły masyw jest zagrożeniem dla samolotów. Miejscowi wspominają trzy katastrofy. Ostatnia miała miejsce w czasie II wojny światowej, kiedy niemiecki samolot transportowy rozbił się o wschodni szczyt góry. "

 

Fot. Robert Mosoń Cergowa ze szlaku w okolicach Rymanowa Z

 

Przede mną bardzo skromnie wydana mapa "Wola Michowa i Dolina Górnej Osławy w Bieszczadach" w skali 1:50 000 - jedna z pierwszych map toponomastycznych regionu. Swoim zasięgiem obejmuje pogranicze Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Tak o tym pisze Wojciech Krukar charakteryzując środowisko geograficzne: "Mapa obejmuje dorzecze górnej Osławy - największej po Sanie rzeki polskich Bieszczadów. Jest to pd-zach. fragment tych gór, centrum którego stanowi rozległe obniżenie Woli Michowej. Obniżenie to otoczone jest wysokimi wzniesieniami Wysokiego Działu i pasma granicznego. Na wschodzie zamyka je Przełęcz Prislip (Przysłup)(746 m), która łączy oba pasma.
Najwyższe grzbiety zbudowane są z twardych piaskowców ciśniańskich (z okresu górnej kredy). Wzniesienia układają się w regularne ciągi związane z budową geologiczną: 1. główny grzbiet Wysokiego Działu (Chryszczata-Jaworne-Wołosań-Osina, 2. szczyty wyrastające z w grzbietach bocznych (Maguryczne-Krąglica-Dił-Wierchowina-Feliszówka)i dwa ciągi na pd. od Woli Michowej, 3. Hyrlata-Matragona-Kiczera-Szczyciska-Feszów oraz 4. główny grzbiet pasma granicznego - tzw. Beskid ze szczytami: Marcza Pasika-Wysoki Groń-Gmyszów Wierch-Rydoszowa-Cernin. Obniżenie Woli Michowej tworzą mniej odporne skały (tzw. warstwy krośnieńskie) - cienkoławicowe piaskowce i łupki powstałe w oligocenie."
Mapa dwustronna, na jednej znajduje się właściwa mapa, a na drugiej cześć opisowa i reedycja fragmentów mapy "Wola Michowa na austriackiej mapie 1:25 000 (stan z 1895) [przedruk WiG z lat dwudziestych] i "Wola Michowa na austriackiej mapie 1:75 000 powiększone do skali 1:25 000 stan sprzed 1914 r. Na północ od stacji widoczny rynek miasteczka".
Część opisowa obejmuje:
Środowisko geograficzne
Opis miejscowości dorzecza górnej Osławy
(obejmuje również miejscowości dziś nieistniejące)
Balnica
Duszatyn
Łupków
Nowy Łupków
Maniów
Osławica
Radoszyce
Smonik (n.Osławą)
Szczerbanówka
Wola Michowa
Zubeńsko
Fragment "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego "
Wola Michowa

Bardzo ciekawy artykuł Wojciecha Krukara lektura obowiązkowa
http://www.porozumieniekarpackie.pl/116,a,nazwy-terenowe-bieszczadow-zachodnich-i-beskidu-niskiego.htm

Tytuł: "Wola Michowa i Dolina Górnej Osławy w Bieszczadach"
Redakcja: Piotr Kamiński, nazewnictwo: Wojciech Krukar
Skala: 1:50 000
Wydanie:
ISBN: 83-86240-08-3
Wydawca: PiTR Kartografia
Warszawa 1995


"ZUBEŃSKO (łem.Zubeńsk) Wieś całkowicie wyludniona i zniszczona. Zachował się jedynie cmentarz.
* Wieś królewska, założona na prawie wołoskim nad strumieniem spływającym z głównego grzbietu do potoku Smolniczek będącego dopływem Osławy. Przywilej lokacyjny wydał w 1549 r. starosta sanocki Piotr Zborowski na ręce zasadźcy Jaczka, pochodzącego ze Smolnika. Nowy kniaź otrzymał jeden łan gruntu. Teren pod założenie wsi wycięto z wsi Smolnik.
Lustracja z 1565 r. przynosi nam informacje o powolnym zasiedleniu tej wsi, leży ona bowiem "przy lesiech wielkich, przetoż dopiero od lat sześci poczęli się tam ludzie nad tem potokiem Subieński rzeczonym sadzić, którzy wymierzyli sobie na ten czas łanów pięć". W 1627 r.uprawiano już we wsi 12 łanów, ale po najeździe Rakoczego liczba ich spadła do trzech.
W czasie zaborów wieś włączono do rządowych dóbr kameralnych i sprzedano. Ok. 1830 r. właścicielką wsi była Ludwika Rosowska. Pod koniec XIX w. tutejszy majątek po parcelacji nabyli chłopi
W 1921 r. wieś liczyła 59 domów i 355 mieszk. (348 grekokatolików i 7 mojż). Stała tu drewniana grekokatolicka cerkiew filialna pw. św. Mikołaja, zbudowana prawdopodobnie w 1789 r.
Stanisław Kryciński."

 

Fot. Robert Mosoń Smolnik nad Osławą

 

"Okolice Komańczy i Woli Michowej Pogranicze Beskidu Niskiego i Bieszczadów" to kolejna interesująca mapa turystyczno-nazewnicza z opisem krajoznawczym autorstwa Wojciecha Krukara wydana przez
PiTR Kratografię przedstawiająca pogranicze Beskidu Niskiego i Bieszczadów. To wydawnictwo nie tylko kolekcjonerskie, mapa swego czasu uchodziła za dokładną i szczegółową nie tylko z racji tego, że jest typową czterdziestką. Nigdy nie używałam jej w terenie, Koledzy chaszczacy traktowali ją jako mapę pomocniczą, jednocześnie stosowaną z mapą całych Bieszczadów. Mieli krytyczne uwagi, ponoć są na niej błędy. Dla mnie to skarbnica wiedzy o dawnym pograniczu Bojkowszczyzny i Łemkowszcyzny, jej największą zaletą jest bogactwo tradycyjnych nazw rusińskich=łemkowsko-ukraińskich. Tak o nich pisze Autor "W okolicy Komańczy dominuje toponimia ukraińska (łemkowska). Sposób prezentacji tego nazewnictwa na mapie jest poważnym problemem kartograficznym, który wzbudzał już w okresie międzywojennym liczne polemiki, w trakcie opracowywania map topograficznych wschodnich województw Polski. Kierując się ówczesnymi wskazówkami prof. J. Rozwadowskiego, przyjęliśmy następujące założenia:
- nazwy miejscowości i osiedli, rzek i dużych obiektów topograficznych podajemy w formie obowiązującej (oficjalnej),
- w przypadku mikrotoponimii zachowujemy oryginalny rdzeń nazw, ograniczając się do spolszczenia końcówek."
Mapa kreślona i opracowana przez Wojciecha Krukara, Piotra Kamińskiego, Pawła Lubońskiego, Jana Tomkiewicza, Edwarda Orłowskiego opata jest na materiale źródłowym: przedwojennych mapach WiG w skali 1:100 000 (arkusze Lesko i Łupków), mapie Sztabu Generalnego przedstawiającej powiat sanocki z 1962, skala 1:25 000, mapach topograficznych w skali 1:25 000 OPGK Rzeszów, arkusze: Posada Jaśliska, Czaszyn, Wisłok Górny, Komańcza, Nowy Łupków i Wysoki Groń), mapach LP.
Całość godna uwagi, bardzo fajny prezent, który można ofiarować miłośnikom regionu.

Część opisowa zawiera tematy: warunki naturalne, historia, ludność, miejscowości, szczyty, osobliwości przyrodnicze i ochrona przyrody.

Tytuł: "Okolice Komańczy i Woli Michowej Pogranicze Beskidu Niskiego i Bieszczadów"
Autor: Wojciech Krukar
Skala: 1:40 000
ISBN: 83-86240-45-8
Wydawca: PiTR Kartografia
Warszawa 1999


"Szczyty
BABA (831 m)Rozłożysty szczyt odsunięty nieco na północ od głównego grzbietu Karpat, na mapach turystycznych oznaczany jako Kanasiówka (823 m). Ta ostatnia nazwa w ogóle nie była znana miejscowej ludności. Baba jest zwornikiem dla biegnącego na północ długiego grzbietu zwanego Kiczerą, od którego w rejonie Jasiela odgałęzia się dział wodny pomiędzy dorzeczami Jsiołki i Wisłoka.
Na północnym stoku góry, w miejscu zwanym Uhryńka, istniał dawniej cmentarz choleryczny. Według podania ukazuje się tam mężczyzna na koniu bijący klęczącą kobietę. W pobliżu szczytu, po słowackiej stronie granicy, postawiony w 1964 r. pomnik w miejscu, gdzie 20 IX 1944 r. żołnierze I Korpusu Czechosłowackiego gen. L. Svobody po raz pierwszy przekroczyli granicę swojej ojczyzny. Nieco dalej, przy słupku granicznym 116/5, miejsce katastrofy lotniczej. Rozbił się tutaj jesienią 1944 r. rosyjski samolot Po-2 (tzw. kukuryźnik). Jeszcze obecnie w pobliżu można odnaleźć detale jego konstrukcji.
[...]
KAMIEŃ (718 m) Wybitny grzbiet górski o ostrych kształtach, wyrastający w dziale między dorzeczami Sanu i Wisłoka. Nazwa odnosi się właściwie do jego najwyższej części, gdzie występują kilkunastometrowej wysokości wychodnie piaskowców przybyszowskich.
Podobno dawniej okoliczna ludność zaklinała skały, aby nie rosły. Na jednej z nich wykute są nożyce, znak ukrytych skarbów. W rejonie skałek znajdują się trzy małe jaskinie szczelinowe, z których najdłuższa (pod charakterystyczną skałką z oknem) ma 10 m długości. W najwyższej części masywu Kamienia projektuje się utworzenie geologiczno-leśnego rezerwatu przyrody "Kamień nad Rzepedzią" o powierzchni 91,83 ha. Inne, równie okazałe wychodnie skalne piaskowców przybyszowskich występują na Spalonej Górze (łem. Spałena Hora), w grzbiecie łączącym Kamień z Tokarnią (777 m).
[...]"

 

Fot. Robert Mosoń Chryszczata

 

"Ustrzyki Górne i okolice Mapa turystyczno-nazewnicza" to mapa bardzo interesująca, naprawdę dobra, czytelna, nie używałam jej w terenie, posiłkuję się nią jednak często w czasie szukania jakiegoś detalu. Przedstawia gniazdo Tarnicy i Halicza, Połoninę Caryńską, Wielką Rawkę, teren należący do Bieszczadzkiego Parku Narodowego.
Jej największą zaletą jest jednak prezentacja starych, bojkowskich nazw. Wojciech Krukar ocalił "pamięć tych gór", dzięki Jego wieloletniej kwerendzie mamy możliwość dotrzeć do przebogatej skarbnicy wiedzy. Nazwa to przecież swoiste źródło, które bardzo dużo mówi o dziejach regionu.
Nad tą mapą oprócz Wojciecha Krukara (opracowanie, kreślenie, tekst)pracowali: Jan Tomkiewicz, Leopold Bekier, Piotr Kamiński, Paweł Luboński - jak widać same autorytety w dziedzinie historii, geografii i ochrony przyrody. Jest to ostatnia mapa częściowo kreślona ręcznie.
"Ustrzyki Górne i okolice" tę mapę czasami można spotkać w punktach kasowych BdPN, w ustrzyckich księgarniach. Czasami nawet nabyć, o ile jest się przede mną. "Namiętnie" je wykupuję, traktując jako wspaniałe prezenty, które mogę ofiarować Kolegom. Trzeba widzieć minę obdarowanego, aby zrozumieć czym jest ta mapka.

Część opisowa mapy:
Warunki naturalne
Historia
Ludność i kultura ludowa
Miejscowości
Masywy górskie
Słownik wybranych toponimów

Tytuł: "Ustrzyki Górne i okolice Mapa turystyczno-nazewnicza"
Autor: Wojciech Krukar
Skala: 1:40 000
Wydanie: I
ISBN:
Wydawca: PiTR Kartografia
Warszawa 2000


"Słownik wybranych toponimów

BESKID (BYSKID) - nazwa znana w przygranicznych wsiach Beskidu Niskiego i Bieszczadów. Zawsze dotyczy pastwisk lub lasów ciągnących się wzdłuż głównego, granicznego grzbietu Karpat. Pochodzenie niejasne. Najbardziej prawdopodobna hipoteza mówi, że nazwa pochodzi od starogermańskiego beschet 'rozdział'. Nie wiadomo jaką drogą została przyjęta przez Słowian.

BERDO - to jeden z najczęściej występujących toponimów wysokiej części Bieszczadów. Pochodzi od prasłowiańskiego br'do 'góra, pagórek', tu oznacza stromą górę, przepaść.

BEWZY - słowo bewz, bewza miało na Bojkowszczyźnie kilka znaczeń: 'stromy stok', miejsce trudno dostępne, głęboka dolina potoku.

BOROŁO (BORŁO) - z prasłowiańskiego bordlo 'skała'. Nazwa jest typowa dla Bojkowszczyzny i nie występuj na zachód od Cisnej.

CARYŃSKIE - od rumuńskiego tera - pole.

CYMIR - na Bojkowszczyźnie słowo cymir oznacza wieżę triangulacyjną, na Łemkowszczyźnie odpowiada mu patryja.

CZETEŻ - nazwa częsta w całych Beskidach. Pierwotnie oznaczała 'obszar', na którym obdarto drzewa z kory, aby uschły w celu karczunku.

CZERENINA - nazwa charakterystyczna dla Bojkowszczyzny, jej odpowiednikiem w Beskidach Zachodnich jest Czerszla. Pochodzi od słowa cerin, ceryny 'zrąb wypalony pod uprawę'.

DŻERŁO - od ukraińskiego dźereło 'źródło' tu oznacza 'potok ze źródła, ze źródlaną wodą'.

Halicz -nazwa o nieustalonej etymologii. Najczęściej łączy się ją z ukr. hałyć 'gawron', raczej jednak pochodzi od hało 'miejsce puste, bezleśne.
[...]
"

 

Polecam ciekawy artykuł Wojciecha Krukara
"PRZYCZYNEK NAZEWNICZY DO HISTORII OSADNICTWA DORZECZA GÓRNEGO SANU1"

http://www.biblioteka.sanok.pl/www/pdf/przyczynek.pdf

 

Fot. Robert Mosoń Tarnica

 

Gmina Rymanów specjalizuje się w wydawaniu bardzo dobrych pod względem merytorycznym wydawnictw promocyjnych. Wśród nich jest "Ocalić od zapomnienia Mapa ścieżek spacerowych i szlaków rowerowych w gminie Rymanów" Publikacja i okolica ze wszech miar godna polecenia. Mapę wykonał Wojciech Krukar więc sami wiecie itd :) W części opisowej przedstawiono przebieg szlaków rowerowych, opisano co ciekawsze atrakcje turystyczne, dodano kilka zdjęć. Całość robi dobre wrażenie. Ta mapa najprawdopodobniej ma kilka wydań, często ją otrzymuję w informacji turystycznej w Rymanowie Zdroju jako materiał promocyjny, który potem wkładam obsługiwanym przez nas organizatorom-stałym klientom do teczki imprez wraz z ofertą zawierającą program realizowany w Rymanowie. Muszę przyznać, że rzadko spotyka się tak dobre pod względem merytorycznym materiały promocyjne wydawane przez gminę, Rymanów, moim zdaniem, tu przoduje. Ta mapa jest tego najlepszym dowodem, dokładny opis trasy -przeciętny turysta mając to wydawnictwo w ręku może sam dobrać sobie szlak do swojej kondycji oraz do swoich zainteresowań.
Publikacja jest wznawiana bardzo często, posiadam chyba trzy lub cztery wydania. Bardzo podoba się gościom, organizatorom. Współpraca z Informacją Turystyczną w Rymanowie układa nam się znakomicie od lat (polega na tym, iż oni wydają naprawdę ciekawe materiały promocyjne, dzielą się z nami, my wkładamy je do teczek imprez, które rozdajemy organizatorom np. nauczycielom, pilotom, biurom podróży), dużo obsługiwanych przez nas grup w drodze powrotnej udaje się do Rymanowa lub Rymanowa Zdroju. Trochę materiałów przekazałam do recepcji w kilku miejscach i np. Kolega zarządzający ośrodkiem Unitra w Polańczyku pojechał tam i "zakochał się" w wyrobach huty szkła artystycznego Sabina. Moim zdaniem to zainteresowanie okolicami Rymanowa świadczy bardzo dobrze o sposobie promocji regionu i o jakości wydawanych materiałów promocyjnych. Są one na tyle interesujące i potrzebne klientom, że są przez nich długo przechowywane. Nie wyrzuca się przecież do kosza interesującej mapy, foldery niestety tam często lądują.

Część opisowa mapy zawiera:

"Rowerowy Szlak Doliną Wisłoka" - zielony
Początek szlaku - parkin przy rynku w Rymanowie
Trasa szlaku: Rymanów-Bidacz- Ladzin-Wróblik Królewski- Milcza-Bzianka-Poręby-Besko-Mymoń-Sieniawa-Bartoszów-Rymanów
Długość szlaku -32 km

"Rowerowy Szlak Między Zdrojami" - czerwony
Trasa szlaku: Rymanów-Rymanów Zdrój-Królik Polski-Bałucianka-Przymiarki-Turkówka-Iwonicz Zdrój-Klimkówka-Pustki-Rymanów
Długość szlaku - 24 km

"Rowerowy szlak etnograficzny" - niebieski
Trasa szlaku: Rymanów-Rymanów Zdrój-Deszno-Królik Polski-Wisłoczek-Rudawka-Pastwiska-Sieniawa-Bartoszów-Rymanów
Długość szlaku - 31 - km

Mapka szlaków rowerowych jest pokazana tu http://bit.rymanow.vel.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=32&Itemid=90 Na stronie są też opisy szlaków, polecam

Tytuł: "Ocalić od zapomnienia Mapa ścieżek spacerowych i szlaków rowerowych w gminie Rymanów".
Autor: Magdalena Oziomek, Ewa Lipka, mapa: Wojciech Krukar
Skala:
Wydanie: ?
ISBN:
Wydawnictwo: Gminny Ośrodek Kultury w Rymanowie
Rymanów


Nie będę przepisywać obszernych opiów trasy, nie mam na to dziś czasu, zapodam tylko króciutki wstęp.
"Szlaki rowerowe w gminie Rymanów
"Ocalić od zapomnienia" to program realizowany w gminie Rymanów dzięki pomocy finansowej Fundacji Karpackiej. Propozycje szlaków rowerowych obejmują tereny, które są ciekawe zarówno ze względów widokowych, jak i poznawczych. Są jeszcze w krajobrazie ślady przeszłości i zgodnego współistnienia na naszym terenie ludzi różnych wyznań i narodowości, na które trzeba zwrócić uwagę, aby ocalić je od zapomnienia.
Szlaki rowerowe oznaczone są kolorami czerwonym, niebieskim, zielonym. Wszystkie szlaki biorą swój początek na Rynku w Rymanowie, ale na trasę można włączyć się w dowolnym punkcie. Długość tras rowerowych wynosi 24-32 km, więc należy potraktować je jako propozycje całodniowych wycieczek. Trasy poprowadzone są po drogach publicznych oraz po drogach polnych. Przy ciekawszych obiektach wartych zwiedzania postawione są tablice informacyjne. Dodatkowe informacje zawarte w tym folderze to wynik pracy wielu ludzi - pasjonatów, mieszkańców miejscowości, nauczycieli i uczniów szkół, przez które prowadzą szlaki. Życzymy Państwu pogody na trasie i wspaniałych przeżyć z kontaktem z przyrodą i mijanymi ludźmi.

Zapraszamy Państwa na spotkanie z historią i przyrodą tego skrawka Polski."

 

Fot. Robert Mosoń Przełęcz Szklarska

 

Pora przedstawić kolejną mapę turystyczno-nazewniczą z opisem krajoznawczym Wojciecha Krukara. Tym razem obejmuje ona środkową część Beskidu Niskiego, od granicy państwowej po Nowy Żmigród i Wróblik Królewski na północy. Jest to dokładna, czytelna mapa toponomastyczna, której głównym walorem są nazwy historyczne, łemkowskie. Oprócz tego uwagę można zwrócić na naniesione szlaki piesze, konne, rowerowe. Proszę pamiętać jednak, że mapa została wydana w 2000 r. i sieć szlaków uległa zmianie. Mapa zawiera maleńki plan Dukli.
Redakcja, kreślenie, opracowanie kartograficzne i nazewnictwo jest autorstwa Wojciecha Krukara. Opis krajoznawczy przygotowali Wojciech Krukar i Paweł Luboński. Mapa bardzo trudna do zdobycia, miłośnikom dobrej mapy pozostają np.antykwariaty.

Poszukując informacji o mapie natrafiłam na ciekawą stronę, polecam wszystkim miłośnikom historii naszego regionu, fragment mapy jest jedną z ilustracji http://glojsce.pl/historia.php

Część opisowa mapy: podział geograficzny, geologia i geomorfologia, klimat, flora i fauna, zarys historii, ludność,wyznania, kultura ludowa, ciekawsze szczyty i masywy górskie, obszary chronione, miejscowości, informacje praktyczne.

Tytuł: "Dukla i okolice Beskid Niski - część środkowa"
Autor: Wojciech Krukar
Skala: 1: 40 000
Wydanie: I
ISBN: 83-86240-52-0
Wydawca: PiTR Kartografia
Warszawa 2000


"Ludność,wyznania, kultura ludowa
Przed II wojną światową okolice Dukli cechowała różnorodność etniczna
i wyznaniowa. Jak nigdzie indziej w Beskidzie przemieszany tu był żywioł polski z ruskim. Polacy wyznania rzymskokatolickiego zamieszkiwali m.in. położone w głębi gór Jaśliska, Posadę Jaśliską i Hutę Polańską. Mieszkańcami większości wsi górskich byli jednak Łemkowie - grupa etniczna ukraińska osiadła tu przynajmniej od XV w. wyznawcy obrządku greckokatolickiego. W okresie międzywojennym na Łemkowaszczyźnie liczne były przypadki przechodzenia na prawosławie, niekiedy całymi wsiami jak np. w Tylawie. Był to wyraz protestu zachowawczej ludności przeciwko propagowaniu przez duchownych greckokatolickich nacjonalizmu ukraińskiego oraz naruszaniu tradycji. Kościół katolicki przeciwdziałał tym tendencjom powołując w 1934 r. odrębną Apostolską Administrację Łemkowszczyzy, początkowo z siedzibą w Rymanowie Zdroju.
Większość Łemków z opisywanego terenu wyjechała po wojnie na Ukrainę, reszta w wyniku przymusowych przesiedleń znalazła się na polskich Ziemiach Zachodnich i Północnych. Po 1956 r. powróciło kilkadziesiąt rodzin, które skupiają się obecnie w mieszanych polsko-łemkowskich wioskach w rejonie Tylawy i Polan. W Zyndranowej działa wybudowana w 1985 r. cerkiew prawosławna, zaś nabożeństwa greckokatolickie odbywają się w Olchowcu.
Łemkowie wykształcili przez wieki odrębną, bogatą kulturę ludową. Dziś jej najlepiej widoczną pozostałością są ocalałe cerkwie. Kilkadziesiąt cerkwi rozebrano po wysiedleniach ludności, inne przeważnie zostały zamienione w kościoły rzymskokatolickie. Na początku lat dziewięćdziesiątych gruntownie wyremontowano cerkiew w Daliowej, natomiast świątynia w Króliku Wołoskim nadal stoi opuszczona i pozbawiona opieki. Zachowały się także liczne krzyże przydrożne oraz zaniedbane cmentarze. W Zyndranowej działa muzeum kultury łemkowskiej prowadzone przez p. Gocza, w Olchowcu Kolonii - izba regionalna w domu p. Tadeusza Kiełbasińskiego.
Trzecią dużą grupę ludności byli do II wojny światowej Żydzi. Do dziś zachowały się w Dukli i Rymanowie zrujnowane synagogi i cmentarze żydowskie."


Wymienione atrakcje
http://www.zyndranowa.org/pl/muzeum/
http://fodz.pl/download/szlak_chasydzki_rymanow_PL_10_III.pdf
http://www.sztetl.org.pl/pl/article/dukla/5,historia/

 

Beskid Niski okolice Jaślisk Fot. Tomasz Pudzianowski

 

Polecamy

Przewodniki

http://www.grupabieszczady.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=34&Itemid=40

 

Fot. Robert Mosoń Jasiel

 

 

..